Kościół odmładza się na mocy Ewangelii, a Duch Święty stale go odnawia, budując i prowadząc go «poprzez rozmaite dary hierarchiczne i charyzmatyczne»” (KNW, Iuvenescit ecclesiae, nr 1, Watykan 2016) – to słowa najnowszego dokumentu Kongregacji Nauki Wiary na temat „relacji między darami hierarchicznymi a charyzmatycznymi dla życia i misji Kościoła”. Napięcie między hierarchicznym i charyzmatycznym wymiarem życia Kościoła może być czasem twórcze, ale może też wprowadzać destrukcję do wspólnoty uczniów Chrystusa. Relację między hierarchicznym a charyzmatycznym elementem Mistycznego Ciała Chrystusa poruszał już Apostoł Narodów, św. Paweł. W Liście do Galatów opisuje, jak sam sprzeciwił się św. Piotrowi (Ga 2,11-14), a w 1 Liście do Koryntian (1 Kor 12-14) i w Liście do Rzymian (Rz 12,4-8), wymienia różne charyzmaty oraz sposób korzystania z nich. Dokument KNW, porządkując temat relacji między różnymi darami pochodzącymi od Boga, powołuje się na powyższe Listy NT i wskazuje, że „rozmaite fragmenty Pisma Świętego nie przeciwstawiają sobie poszczególnych charyzmatów, lecz raczej wskazują na ich harmonijne połączenie i wzajemną komplementarność” (IE 7).

Dokument przypomina także, „że pierwotny związek między darami hierarchicznymi, udzielanymi poprzez sakramentalną łaskę święceń, a darami charyzmatycznymi, rozdzielanymi przez Ducha Świętego według Jego uznania, ma (…) swoje najgłębsze korzenie w relacji między wcielonym Słowem Bożym a Duchem Świętym, który zawsze jest Duchem Ojca i Syna” (IE 11). Dlatego potrzeba, aby odpowiedzialni za poszczególne grupy charyzmatyczne pamiętali w swej pracy duszpasterskiej, by nie dopuścić do powstawania dwuznaczności, „które postulowałyby «Kościół Ducha» jako odrębny i odmienny od Kościoła hierarchiczno-instytucjonalnego”. Trzeba też podkreślać z mocą, że „misja Jezusa Chrystusa już sama w sobie implikuje działanie Ducha Świętego” (IE 11). Należy pamiętać, że uznanie autentyczności charyzmatu zawsze spoczywa na Pasterzach Kościoła. Kongregacja podaje także kilka kryteriów rozeznawania darów charyzmatycznych służących rozpoznaniu kościelnego charakteru charyzmatów. Żaden dar Boży nie może przekreślać innych, ponieważ ich dawcą jest ten sam Bóg. Kryteria podane przez KNW są następujące:

a) Wszelka rzeczywistość, rodząca się z uczestnictwa w prawdziwym charyzmacie, zawsze powinna być narzędziem służącym świętości w Kościele.

b) Prawdziwe charyzmaty są to dary Ducha włączone w ciało Kościoła, którego głównym celem jest ewangelizacja oraz zaangażowanie misyjne.

c) Przeżywanie charyzmatu winno być przestrzenią wychowania do wiary, dlatego trzeba unikać wykraczania „poza naukę Kościoła i wspólnotę kościelną”; gdyż jeśli „nie trwamy w nich, nie jesteśmy zjednoczeni z Bogiem Jezusa Chrystusa”.

d) Synowskie odniesienie do papieża, który jest trwałym i widzialnym źródłem jedności Kościoła powszechnego i do biskupa, będącego „widzialnym źródłem i fundamentem jedności Kościoła partykularnego”. Z tego zaś wynika okazywanie „lojalnej gotowości do przyjmowania ich nauki i pasterskich zaleceń”.

e) Gotowość do współpracy z charyzmatami, gdyż autentyczna nowość wzbudzona przez Ducha nie potrzebuje rzucać cienia na inne duchowości i dary, aby potwierdzić samą siebie.

f) Akceptacja czasu próby w rozpoznawaniu charyzmatów. Pojawienie się ewentualnych napięć wymaga od wszystkich postawy większej miłości, dla dobra wspólnoty i coraz głębszej jedności eklezjalnej.

g) Obecność darów duchowych takich jak miłość, radość, pokój i człowieczeństwo (…)„gorliwe życie życiem Kościoła”, większe żywe zaangażowanie w „słuchanie i rozważanie Słowa Bożego”; „ożywienie umiłowania modlitwy, kontemplacji, życia liturgicznego i sakramentalnego; działalność na rzecz wzrostu powołań.

h) Wymiar społeczny ewangelizacji. Ważne jest pod tym względem „pobudzenie do chrześcijańskiej obecności w różnych środowiskach społecznych i udział w organizowaniu i animacji dzieł charytatywnych, kulturalnych i duchowych (IE 18).

Duch Święty jest Tym, „który skutecznie, poprzez sakramenty, rozdaje zbawczą łaskę ofiarowaną przez Chrystusa, który umarł i zmartwychwstał, a jednocześnie jest Tym, który udziela charyzmatów. Dlatego prawdziwe charyzmaty mają prowadzić przez Ducha Świętego do coraz głębszego życia sakramentalnego, przede wszystkim w Eucharystii” (IE 12)! Nie mogą być dla tego życia jakąś równoważną alternatywą. Ruch charyzmatyczny w Kościele katolickim korzystał w ciągu ostatnich 50 lat z doświadczeń wspólnot protestanckich, w których podejście do sakramentów jest skrajnie inne. Nie ma tam sakramentalnego kapłaństwa, sakramentu pokuty, a rola świeckich liderów jest dominująca. Tymczasem hierarchiczność w Kościele katolickim jest kontynuacją działania Chrystusa i posiada także element charyzmatyczny – św. Paweł wśród charyzmatów wymienia też prezbiterat! Duszpasterze wspólnot charyzmatycznych powinni więc pochylić się nad przedstawiony tu tekstem KNW i zastosować do zasad w nim zawartych dla dobra powierzonej sobie owczarni.