Kandydat przyjmuje święcenia „nie dla kapłaństwa, lecz dla posługi” (Sobór Watykański II, Konstytucja, Lumen gentium, nr 29). Osoba przyjmująca pierwszy stopień sakramentu święceń staje się diakonem.

Wskazania kto może zostać diakonem daje Pismo Święte, opisując jakimi kryteriami kierowali się apostołowie przy wyznaczaniu kandydatów: „Wybierzcie więc, bracia, siedmiu mężczyzn, cieszących się dobrą opinią, pełnych Ducha Świętego i mądrości! Im zlecimy to zadanie” (Dz 6, 3-4). Także św. Paweł w liście do Tymoteusza pisze: „Diakonami również powinni być ludzie godni szacunku, nieobłudni, którzy nie nadużywają wina i nie są chciwi brudnego zysku. Powinni strzec tajemnicy wiary w czystym sumieniu. Najpierw niech będą poddani próbie, a gdy się okaże, że są bez zarzutu, niech będą dopuszczeni do pełnienia posługi diakonatu” (1 Tm 3, 8-10). Takimi cechami powinni się odznaczać ludzie, chcący przyjąć te posługiwanie.

Oprócz ogólnych wskazówek, Kościół daje też kryteria szczegółowe. Powszechną jest wiedzą, że święcenia może przyjąć tylko ochrzczony i bierzmowany mężczyzna, który wcześniej przeszedł należytą formację. Kodeks Prawa Kanonicznego wymienia nieprawidłowości, które zamykają drogę do święceń i tzw. przeszkody zwykłe np. popełnienie apostazji, herezji albo schizmy. Przeszkodą zwykłą jest natomiast zawarcie małżeństwa (chyba, że chodzi o diakonat stały) lub sprawowanie urzędu zakazanego duchownym.

Mając już rozeznanie w tym kto może objąć omawiany urząd, możemy zadać następne pytanie. Czym zajmuje się diakon? Sobór Watykański II w Konstytucji dogmatycznej Lumen gentium, nr 29 określa: „zadaniem diakona, stosownie do tego, co mu wyznaczy kompetentna władza, jest uroczyste udzielanie chrztu, przechowywanie i rozdzielanie Eucharystii, asystowanie i błogosławienie w imieniu Kościoła związkom małżeńskim, udzielanie wiatyku umierającym, czytanie wiernym Pisma Świętego, nauczanie i napominanie ludu, przewodniczenie nabożeństwu i modlitwie wiernych, sprawowanie sakramentaliów, przewodniczenie obrzędowi żałobnemu i pogrzebowemu. Poświęcając się powinnościom miłości i posługi (…)”.

Jak rozpoznać obecność diakona w Liturgii? Przyglądając się jego szacie liturgicznej, jej historii oraz symbolice. Obecny strój diakona to dalmatyka, jednak nie zawsze tak było. Początkowo nosili oni kolobium, czyli krótką tunikę sięgającą zaledwie po kolana z niewielkimi rękawami, którą zastąpiono dalmatyką tj. szatą z białej wełny dalmackiej, sięgającej aż do stóp z obszernymi i długimi rękawami, ozdobiona purpurowymi wstęgami (rzymskim „clavi”).

Święty Sylwester, papież, pozwolił diakonom rzymskim używać dalmatyki przy liturgicznych obrzędach. Sławny filozof i teolog anglosaski Alkuin, twierdził, że zmianę wprowadzono, gdyż rękawy kolobium były zbyt krótkie, a za nieprzyzwoite uważano mieć gołe ręce podczas sprawowania świętych czynności. Dalmatyka mimo swej prostoty ma bardzo głęboką symbolikę. Jak podaje Antoni Nowowiejski w książce Wykład Liturgii Kościoła Katolickiego, „Kształt jej krzyżowy przypomina diakonowi, że winien krzyżować swoje złe skłonności. Brak szwu uwidacznia całość wiary. Szerokość rękawów jest symbolem miłości i dobrotliwości diakona. Z przodu i na plecach jaśnieją dwa pasy oznaczające miłość Boga i bliźniego (…) Rozwarcia z dwóch boków przypominają włócznie, która przebiła bok Zbawiciela”.

Posługa diakona jest obecna w Kościele od początku po dziś dzień. Mężczyźni, którzy zdecydowali się pójść za głosem powołania i otworzyli swoje serca na działanie Bożej łaski, stają się błogosławieństwem dla wspólnot lokalnych, jak i dla całej hierarchii kościelnej.