Okazuje się, że tak. W leśnictwie, czyli najogólniej – nauce związanej z funkcjonowaniem lasu, istnieje kilka parametrów, za pomocą których można określić, w jakiej formie są lasy w naszym kraju. Są to: lesistość, zasobność, wiek i skład gatunkowy. Co kryje się pod tymi terminami?

Lasy zajmują 30% kraju

Lesistość to nic innego jak wskaźnik, który określa, w jakim stopniu dana powierzchnia jest pokryta lasem. Podawany jest w procentach, które obrazują stosunek powierzchni porośniętej lasami do całkowitej powierzchni danego obszaru. Obecnie lesistość Polski wynosi 29,6%, co oznacza, że lasy zajmują niemal trzecią część kraju. Nie zawsze tak było. W 1946 r. wskaźnik ten wynosił zaledwie 20,8%. Dzięki staraniom leśników powierzchnia lasów w Polsce wzrosła niemal o połowę! Takiego skokowego wzrostu lesistości nie ma na koncie żadne inne państwo w Europie.

Najwyższą lesistością (49,3%) charakteryzuje się województwo lubuskie, a najniższą (21,4%) – województwo łódzkie.

Lesistość na poziomie 29,6% odpowiada powierzchni 9,2 mln ha. Tyle aktualnie wynosi areał lasów w Polsce. Od czasu zakończenia II wojny światowej przybyło niemal 2,7 mln ha lasów. To więcej niż powierzchnia województwa lubelskiego! Dziś co trzeci kilometr kwadratowy naszego kraju porastają drzewa. Z roku na rok mamy coraz więcej lasów. I będzie ich jeszcze więcej. Zgodnie z Krajowym programem zwiększania lesistości, czyli specjalnym programem opracowanym przez Instytut Badawczy Leśnictwa i zatwierdzonym do realizacji przez Radę Ministrów, dążymy do zwiększenia lesistości Polski do 33% w 2050 r. Polskie lasy są bogate w rośliny, zwierzęta i grzyby. Żyje w nich ok. 65% gatunków roślin, zwierząt i grzybów.

Zasoby drewna to ponad 2 mld m3

Polska jest jednym z najbardziej zasobnych w drewno krajów Unii Europejskiej. Taki stan zawdzięczamy położeniu w strefie klimatu umiarkowanego, ale też konsekwentnie prowadzonej polityce leśnej. Drewno, które pozyskuje się w ciągu roku, to jedynie ok. 2% tego, co rośnie w lasach, przez co stale zwiększamy zasobność polskich lasów (czyli ilości drewna na jednostce powierzchni lub prościej – liczbę i rozmiary drzew). Zasobność zwiększa się mimo prowadzonych w lasach prac gospodarczych i milionów metrów sześciennych drewna, które rokrocznie pod różnymi postaciami trafia do polskich domów. Jest dziś trzykrotnie wyższa niż po zakończeniu wojny!

A drewno jest najbardziej naturalnym i przyjaznym materiałem wykorzystywanym na tak wielką skalę. Jest niezbędnym elementem modnego dziś życia w stylu eko, w harmonii z naturą i w zdrowiu. W obliczu zmian klimatycznych ważne jest też to, że nie tylko żywe drzewa wiążą znaczne ilości dwutlenku węgla. Wielkim magazynem CO2 są również produkty z drewna.

Im bardziej rozwinięta i nowoczesna gospodarka, tym więcej drewna potrzebuje. W ciągu ostatnich 2 dekad zużycie drewna w naszym kraju wzrosło aż dwuipółkrotnie. W 1990 r. Polak przeciętnie zużywał rocznie równowartość 0,4 m3 drewna okrągłego, a obecnie – ponad 1 m3. Można się spodziewać, że ten wskaźnik jeszcze bardziej wzrośnie – do wartości podobnych jak w innych krajach europejskich (Niemiec zużywa rocznie średnio 1,7 m3 drewna, Czech – prawie 1,5 m3, Włoch – 1,1 m3).

Średni wiek lasu to aż 60 lat

Polskie lasy są coraz bardziej dostojne i sędziwe. Najczęściej rosną w nich drzewa między 40. a 80. rokiem życia. Przeciętny wiek lasu wynosi 60 lat, ale leśnicy obserwują stale zwiększającą się liczbę drzew starszych niż 80 lat. Od końca II wojny światowej powierzchnia, którą zajmują, wzrosła z 0,9 mln ha do ponad 2,3 mln ha obecnie. Drzewostany powyżej 100 lat zajmują w lasach zarządzanych przez LP 14,9% powierzchni.

Już 32% drzew liściastych

Na terenach nizinnych i wyżynnych najczęściej rosną sosny (ok. 60% powierzchni leśnej), w górach przeważają świerk (na zachodzie) oraz świerk z bukiem (na wschodzie). Sosna dominuje z prostego powodu: leśnictwu zostały najgorszej jakości gleby, które to drzewo toleruje. Na żyznych nasi przodkowie założyli pola uprawne. Takie lasy okazały się jednak mało odporne na czynniki klimatyczne, łatwo padały również ofiarą ataku szkodników. Dlatego w polskich lasach stale zwiększa się obecność bardziej odpornych gatunków liściastych: dębów, klonów, buków i lip. Tuż po II wojnie światowej było ich 13%. Dziś drzewostany liściaste zajmują niemal 32% powierzchni.

Coraz więcej obszarów pod specjalną ochroną

W Lasach Państwowych znaczna część obszarów przez nie zarządzanych objęta jest różnymi formami ochrony przyrody. W 2011 r. na terenie zarządzanym przez LP było 1255 rezerwatów przyrody, których łączna powierzchnia wynosiła 124 556 ha. W 2021 r. liczba ta wzrosła do 1289, co przełożyło się na ogólne zwiększenie ich powierzchni o 250 ha. Znajdziemy tu też ok. 11 tys. pomników przyrody czy 3990 stref ochrony gatunków.

Lasy dla każdego już w godzinę

Las spełnia niezwykle istotną funkcję dla społeczeństwa. Polacy mają możliwość obcowania z naturą i spędzania wolnego czasu na łonie przyrody.

Leśne statystyki w tym zakresie są imponujące! Do dyspozycji społeczeństwa leśnicy oddali i utrzymują ponad 20 tys. km szlaków pieszych, prawie 4 tys. km szlaków rowerowych, ok. 3,2 tys. parkingów leśnych i miejsc postoju oraz ponad 600 pól biwakowych i obozowisk. To także bezpłatna oferta edukacyjna LP – ponad 1 tys. ścieżek dydaktycznych, blisko 600 wiat edukacyjnych, a także ponad 300 izb edukacyjnych oraz ośrodków edukacji leśnej.