Maria Fortuna-Sudor: Mijają lata, zmieniają się mody, a Międzynarodowy Festiwal Folkloru Ziem Górskich niezmiennie cieszy się popularnością. Co stanowi jego siłę?

Hania Rybka: Przede wszystkim kultura. Piękna i ciągle żywa, prawdziwa. Organizatorzy oraz twórcy dbają, aby uczestnicy koncertów i wydarzeń towarzyszących mogli poznawać oryginalne obrzędy, zwyczaje górali z całego świata. W ramach festiwalu jest organizowany konkurs w trzech kategoriach; autentycznej, artystycznie opracowanej i stylizowanej. W tej pierwszej zespoły góralskie z różnych stron świata prezentują swe obrzędy, tańce, śpiewy niezmienione od wieków. Możemy zobaczyć i docenić ich ponadczasowe piękno. Występujący artyści pokazują zwyczaje, które są częścią życia społeczności góralskich. Festiwal motywuje zespoły z różnych stron świata, aby zapominane zwyczaje przywracać kulturze. Przygotowujący się do występów szukają informacji o ginących obrzędach u swoich dziadków, dopytują o szczegóły, odtwarzają je. Ta dbałość o zachowanie i upowszechnianie w niezmienionej formie tego, co kultura góralska wytworzyła przez wieki, jest niezmiernie istotna i sprawia, że festiwal trwa, rozwija się i cieszy takim zainteresowaniem.

Z myślą o mieszkańcach i turystach Zakopane, Podhale przygotowuje co roku bogatą ofertę kulturalną. Co na jej tle wyróżnia festiwal?

Międzynarodowy Festiwal Folkloru Ziem Górskich to jedno z najważniejszych wydarzeń tego rodzaju w Zakopanem, w Polsce, w Europie, a śmiem twierdzić, że i na świecie. To święto wielopokoleniowe, dzięki któremu możemy oglądać i poznawać obrzędy, zwyczaje, życie górali Karpat i górali z całego świata. Dzisiaj to fundament kultury ludowej. To także misja festiwalu, żeby kolejne pokolenia, także tych najmłodszych, zachęcać, by poznawali te wartości. Nasze i ludzi innych kultur, bo dziś bez tego nie da się żyć.

W trakcie konferencji, zapowiadającej festiwal, podkreślała Pani, że w niedzielę zaczynacie od Mszy św. Zapytam przekornie, po co kulturze ludowej wiara, modlitwa?

Niedziela to jest najważniejszy dzień festiwalu. Zaczynamy go od wspólnej modlitwy. W tym nabożeństwie uczestniczą ludzie z różnych państw, różnych wyznań. Każdy się modli w swoim języku. Ale jesteśmy razem w jednym kościele, ta modlitwa nas jednoczy. To jeden z piękniejszych momentów festiwalu. Trudno go sobie wyobrazić bez modlitwy. Kultura ludowa to ludzie gór, ludzie hardzi, twardzi, nauczeni ciężkiej pracy. Oni często wywodzili się z wielkiej biedy, z którą przez wieki łączyła się prawdziwa wiara górali. Dziś świat się zmienił, ale wiara w ludziach gór, których ukształtowała ta skalista ziemia, jest! Kolejne pokolenia starają się żyć zgodnie z chrześcijańskimi wartościami. U nas kościoły nie są puste. Na wszystkie wielkie święta; Boże Narodzenie, Wielkanoc czy Boże Ciało przychodzimy ubrani po góralsku, z muzyką góralską, żeby dać świadectwo wiary. Ludzie, także młodzież, idą do spowiedzi. Wszyscy w mniejszym lub większym stopniu są zaangażowani w życie parafii. I te wartości związane z wiarą są przekazywane w naszych domach; rodzice, dziadkowie swoim przykładem uczą, jak żyć. Trudno więc oddzielić kulturę góralską od wiary, która buduje, jednoczy. Nie ma wtedy granic, nie ma konfliktów. Dlatego najpierw wiara, modlitwa, a potem tradycje, zwyczaje i obrzędy. I tak będzie w niedzielę, najpierw wspólna Msza św., potem korowód ulicami Zakopanego, a wieczorem – koncert inauguracyjny.

Program festiwalu jest bardzo bogaty. Co szczególnie poleciłaby Pani tym jeszcze niezdecydowanym?

Każdy festiwalowy dzień jest piękny, wartościowy, wypełniony wydarzeniami od świtu do nocy. Są koncerty konkursowe, które trwają od poniedziałku do środy, ale festiwal zaczynamy już w piątek, 16 sierpnia. Zapewniam, że w bogatym, różnorodnym programie każdy znajdzie interesującą ofertę. Z wydarzeń towarzyszących polecam m.in. warsztaty regionalne; słowackie, węgierskie, rumuńskie, polskie czy animacje dla najmłodszych uczestników. Zainteresowanych historią festiwalu zachęcam do udziału w sobotnim spotkaniu, gdzie przypominamy Krystynę Słobodzińską, która zainicjowała to nasze święto. Na pewno warte uwagi są koncerty konkursowe, ale też organizowane w kolejne wieczory zabawy taneczne z zespołami festiwalowymi. Ponadto piękny koncert Siła Korzeni czy czwartkowy koncert finałowy Górale świata. A ten dzień rozpoczniemy od modlitwy. Zanim zostaną ogłoszone wyniki konkursów, w sanktuarium na Krzeptówkach zbiorą się wszystkie zespoły, aby pomodlić się o pokój na całym świecie.

Pani Dyrektor, jak się zaprasza, tak po góralsku, do udziału w pięknym, muzycznym wydarzeniu?

Kochani, z całego serca pytomy na nas festiwal, ftory jest od 16 do 22 sierpnia w Zakopanem. Bez wos ten festiwal się nie odbędzie. Cekomy na wos, przyjezdzojcie!