Urodzinowym prezentem na 220. rocznicę powstania diecezji lubelskiej było uroczyste zakończenie III Synodu Archidiecezji Lubelskiej, jaki odbywał się od 2021 r. pod hasłem „Kościół – dom i szkoła komunii”. Dokładnie w rocznicę powołania diecezji przez papieża Piusa VII (23 września) abp Antonio Guido Filipazzi, nuncjusz apostolski w Polsce, przewodniczył dziękczynnej Mszy św. w archikatedrze lubelskiej. Podczas Liturgii został podpisany dekret zatwierdzający i promulgujący postanowienia III Synodu, a członkowie i współpracownicy tego historycznego dzieła otrzymali księgi synodalne i pamiątkowe medale.

Historyczna chwila

Wśród gości byli m.in. abp Henryk Nowacki, biskup siedlecki Kazimierz Gurda, biskup sandomierski Krzysztof Nitkiewicz i biskup zamojsko-lubaczowski Marian Rojek. Witając zgromadzonych biskupów, kapłanów (m.in. kanoników kapituły lubelskiej i chełmskiej), osoby życia konsekrowanego i świeckich, metropolita lubelski abp Stanisław Budzik przywołał słowa hymnu III Synodu: „Duchu Święty, Twa moc niechaj odnowi oblicze Kościoła, bo Tyś do wiary swój lud powołał i w swej miłości zachował”. – Tymi słowami przez ostatnie lata przywoływaliśmy Ducha Świętego i prosiliśmy, aby odnowił oblicze naszej lubelskiej ziemi; aby nasz lokalny Kościół uczynił domem i szkołą komunii; domem, w którym dla każdego jest gościnne miejsce; i szkołą, która uczy wiary, podtrzymuje nadzieję i wychowuje do miłości – powiedział ksiądz arcybiskup.

– Gromadzimy się na Eucharystii, aby dziękować Królowi Wieków za 220 lat diecezji lubelskiej, powołanej 23 września 1805 r. i dziękujemy za III Synod Archidiecezji Lubelskiej, rozpoczęty uroczyście 4 lata temu, a teraz dobiegający końca. Na urodziny naszej archidiecezji przynosimy cenny prezent: księgę dokumentów synodalnych oraz nasze serca, otwarte i gotowe na odnowę – podkreślił abp Budzik. Jako gospodarz serdecznie powitał nuncjusza apostolskiego oraz licznych gości, w tym biskupów z sąsiednich diecezji, a także abp. Eugeniusza Popowicza – metropolitę przemysko-warszawskiego obrządku greckokatolickiego, abp. Abla – prawosławnego metropolitę chełmsko-lubelskiego oraz ks. Grzegorza Brudnego z Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego. Lokalne władze państwowe i samorządowe reprezentowali wicewojewoda Andrzej Maj, prezydent Lublina Krzysztof Żuk i wicemarszałek Zbigniew Wojciechowski.

W jedności z Ojcem Świętym

W homilii abp Antonio Guido Filipazzi wskazał, że okazją do wspólnej modlitwy i wielkiego dziękczynienia Bogu jest 220. rocznica powołania diecezji, a także zakończenie III Synodu. – Dziękujemy Bogu za przeszłość, teraźniejszość i przyszłość diecezji lubelskiej, a jednocześnie wyrażamy wdzięczność wszystkim osobom, które przez ten czas budowały Kościół w Lublinie i na różne sposoby zaangażowały się w Synod – powiedział nuncjusz apostolski. Arcybiskup Filipazzi przekazał zgromadzonym pozdrowienia i błogosławieństwo papieża Leona XIV. Prosił wszystkich o modlitwę za Ojca Świętego i intencjach przez niego wskazanych, a szczególnie o jedność Kościoła i pokój na świecie. Podkreślił, że prawdziwa jedność z następcą św. Piotra nie polega na sympatii wobec niego, intelektualnym zainteresowaniu tym, co mówi lub robi, czy na okazywaniu mu entuzjazmu. – Komunia z Ojcem Świętym oznacza modlitwę za niego, słuchanie jego nauk i posłuszeństwo jego wskazaniom – podkreślił. – Niech Kościół w Lublinie zawsze żyje i wzrasta w tej relacji z papieżem – życzył nuncjusz.

Podejmując refleksję nad istotą i znaczeniem Kościoła, podkreślił, że nie jest on skostniałą strukturą, ale żywym organizmem, rodziną dzieci Bożych, której członkowie na mocy sakramentu chrztu winni być zaangażowanymi członkami, a nie biernymi obserwatorami. Jak zauważył, we współczesnym świecie, a nawet w środowisku eklezjalnym samo słowo „Kościół” budzi zakłopotanie, irytację, a nawet wrogość, jakby było czymś negatywnym. Za papieżem Benedyktem XVI przypomniał, że „Kościół jest w świecie, ale nie należy do świata, tylko do Boga; żyje na przestrzeni czasu i dojrzewa jak każda żywa istota, a jednak w swojej naturze pozostaje zawsze ten sam, bo jego sercem jest Chrystus”. Nuncjusz nauczał, że Kościół żyje, rośnie i rozwija się w duszach jego członków, którzy jak Maryja z pokorą przyjmują Słowo Boże i pozwalają działać Duchowi Świętemu. Z okazji urodzin diecezji i zakończenia Synodu abp Filipazzi życzył, aby Kościół w Lublinie był prawdziwą świątynią, miejscem spotkania z Bogiem i ludźmi, zaangażowaną wspólnotą „jednego serca i jednego Ducha”, gotową podejmować Boże dzieło.

Dzieło odnowy

III Synod Archidiecezji Lubelskiej został oficjalnie zwołany 25 września 2021 r., jednak idea synodalnej odnowy diecezji pojawiła się znacznie wcześniej, a konkretna decyzja zapadła w 2019 r. Prace przygotowawcze trwały dwa lata (ten okres znacznie się wydłużył z powodu pandemii) i obejmowały powołanie komisji oraz sekretariatu. Hasło Synodu zostało zaczerpnięte z nauczania św. Jana Pawła II, zapisanego w Liście apostolskim Novo millennio ineunte: „Czynić Kościół domem i szkołą komunii: oto wielkie wyzwanie, jakie czeka nas w rozpoczynającym się tysiącleciu, jeśli chcemy pozostać wierni Bożemu zamysłowi, a jednocześnie odpowiedzieć na najgłębsze oczekiwania świata”; było też odwołaniem do programu duszpasterskiego metropolity abp. Stanisława Budzika, ogłoszonego podczas ingresu w 2011 r.

W ramach Synodu działało 12 komisji tematycznych oraz 271 zespołów parafialnych, których uczestnicy podjęli refleksję nad obecną sytuacją oraz przyszłością Kościoła w Lublinie, a także zespoły: redakcyjny, teologiczny i legislacyjny. Zgromadzenie synodalne (biskupi, kapłani, osoby życia konsekrowanego i świeccy) liczyło 237 członków. Rezultatem obrad jest księga synodalna, obejmująca część teologiczno-pastoralną oraz praktyczną, czyli nowe prawo diecezjalne, które wejdzie w życie od I niedzieli Adwentu 2025 r. III Synod Archidiecezji Lubelskiej był jednym z najważniejszych wydarzeń ostatnich dekad w życiu Kościoła partykularnego.