Święty Łukasz Ewangelista jest autorem jednej z Ewangelii i Dziejów Apostolskich. Św. Łukasz, kiedy stał się wyznawcą Jezusa, przyłączył się do św. Pawła i towarzyszył mu aż do jego śmierci w 67 r.
Ten wykształcony poganin, wychowany w kręgu kultury hellenistycznej, jest patronem służby zdrowia. Sam, prawdopodobnie, także był lekarzem, bo na kartach spisanej przez niego Ewangelii możemy znaleźć
kilkaset terminów medycznych, które występują również u Hipokratesa czy Galena. Dzięki temu posiadamy cenne próby diagnozowania niektórych schorzeń albo reakcji fizjologicznych, np. krwawego potu Jezusa
podczas jego walki wewnętrznej w Ogrodzie Oliwnym.
Św. Łukasz był też prawdopodobnie uzdolnionym malarzem. Wspomina o tym Teodor Lektor (VI w.), podając, że Łukasz namalował obraz Matki Bożej, który zabrała z Jerozolimy cesarzowa Eudoksja, żona Teodozego
I Wielkiego i przesłała w darze Pulcherii, siostrze cesarza. Od tego czasu autorstwo św. Łukasza przypisywano wielu obrazom, między innymi jedna z legend mówi, że to on namalował obraz Matki Bożej Częstochowskiej.
Zmarł - zgodnie z najpowszechniej przyjmowaną wersją - pod koniec I stulecia, w podeszłym wieku 84 lat w Beocji i został pochowany w Tebach. Prawdopodobnie w IV w. relikwie jego zostały
przeniesione do Konstantynopola i umieszczone w Bazylice Dwunastu Apostołów. W VIII w. relikwie św. Łukasza, a także św. Macieja zostały - jak mówi wielowiekowa tradycja - przewiezione do
Padwy.
18 października Kościół katolicki obchodzi liturgiczne wspomnienie
św. Łukasza Ewangelisty. W tym dniu świętuje cała Służba Zdrowia:
lekarze, pielęgniarki, siostry zakonne pracujące w szpitalach i domach
opieki, jednym słowem wszyscy, którzy mają coś wspólnego z pomocą
chorym, ponieważ patronuje im św. Łukasz.
Według Ojców Kościoła św. Łukasz urodził się w Antiochii
Syryjskiej i był poganinem. Z zawodu był lekarzem. Należał do ludzi
dobrze obeznanych z ówczesną literaturą i wykształconych. Świadczy
o tym jego piękny język grecki, dokładność informacji i umiejętność
korzystania ze źródeł. Pewien uczony żyjący w VI wieku pisze, że
św. Łukasz będąc malarzem, namalował obraz Matki Bożej, który zabrała
z Jerozolimy cesarzowa Eudoksja i przesłała go w darze św. Pulcherii
- siostrze cesarza. Odtąd ta legenda stała się powszechna i autorstwo
wielu starożytnych obrazów jest przypisywane św. Łukaszowi.
Św. Łukasz nie należał do 72. uczniów Pana Jezusa. Św.
Paweł umieszcza go wśród osób nawróconych z pogaństwa. Po przyjęciu
chrześcijaństwa Łukasz stał się współpracownikiem św. Pawła i towarzyszem
jego misyjnych podróży. Św. Łukasz jest autorem Ewangelii i Dziejów
Apostolskich. To właśnie jemu zawdzięczamy prawie wszystkie wiadomości
o: zwiastowaniu narodzin św. Jana Chrzciciela i Pana Jezusa, nawiedzeniu
św. Elżbiety, narodzeniu Pana Jezusa, pokłonie pasterzy i całym dzieciństwie
Jezusa. Bardzo starannie zabrał się do pisania Ewangelii. Sam to
potwierdza we wstępie: "Wielu już starało się ułożyć opowiadanie
o zdarzeniach, które się dokonały pośród nas, tak jak je przekazali
ci, którzy od początku byli naocznymi świadkami oraz sługami słowa.
Postanowiłem więc i ja zbadać dokładnie wszystko od pierwszych chwil
i opisać ci po kolei, dostojny Teofilu, abyś mógł przekonać się o
całkowitej pewności nauk, których ci udzielono" (Łk 1, 1-4). W swojej
Ewangelii Łukasz przedstawił Chrystusa jako lekarza dusz i ciał ludzkich.
Przekazał nam przypowieść o synu marnotrawnym, o odpuszczeniu grzechów
jawnogrzesznicy i skruszonemu łotrowi na krzyżu. Bardzo pięknie Dante
nazwał św. Łukasza, a mianowicie: historykiem łagodności Chrystusowej.
Niemniej cennym dziełem są Dzieje Apostolskie. To właśnie z nich
dowiadujmy się o tym, co działo się bezpośrednio po wniebowstąpieniu
Pana Jezusa.
Według tradycji św. Łukasz poniósł śmierć męczeńską w
Achai. Nie wiemy jednak gdzie znajduje się jego grób. Symbolem św.
Łukasza i jego Ewangelii jest wół, ponieważ Autor rozpoczyna swą
Ewangelię opisem ofiary Starego Testamentu. Inna interpretacja tej
ikonografii mówi, że wół symbolizuje ciężką i systematyczną pracę
historyka jaką wykonał św. Łukasz opisując życie Zbawiciela.
W katakumbach Kommodylli w Rzymie znajduje się fresk
z VII wieku przedstawiający św. Łukasza w stroju rzymskim. W Polsce
nie spotyka się kościołów ani ołtarzy św. Łukasza. Za to jego wizerunek
wśród czterech Ewangelistów jest niemal wszędzie, w rzeźbie i na
obrazach. Jego imię spotyka się rzadziej, choć ostatnio zaczyna być
popularne. Do chwały ołtarzy zostało wyniesionych 12 świętych o imieniu
Łukasz.
Do wersji od lat istniejącej w naszej przestrzeni internetowej Niezbędnika Katolika, która każdego miesiąca inspiruje do modlitwy miliony katolików, dołączamy wersję papierową. Poręczny modlitewnik jest dostępny wraz z naszym Tygodnikiem Katolickim "Niedziela". Dostępna jest również wersja PDF naszego Niezbędnika!
Zastałem ogromną instytucję - bardzo dużą, piękną, bogatą, posiadającą głęboką duchowość, mającą wiele wyzwań – mówi o Dykasterii ds. Posługi Miłosierdzia bp Luis Marín de San Martín, mianowany przez Papieża 12 marca jej nowym prefektem. Hiszpański biskup wyraża radość ze zbliżającej się pielgrzymki Leona XIV do jego kraju, zachęca też do zapoznania się z encykliką Magnifica humanitas.
„Moim obecnym zadaniem jest służba ubogim. Chodzi o ukazywanie miłosiernego oblicza Kościoła, o pozostawanie w kontakcie z ludźmi marginalizowanymi, wykluczonymi i ubogimi” – tak o swojej posłudze mówi bp Luis Marín de San Martín. Od 12 marca 2026 roku pełni on funkcję jałmużnika papieskiego. Zastąpił kard. Konrada Krajewskiego, który był jałmużnikiem od 2013 roku.
W związku z tym, iż od dnia 25 maja 2018 roku obowiązuje Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia Dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) uprzejmie Państwa informujemy, iż nasza organizacja, mając szczególnie na względzie bezpieczeństwo danych osobowych, które przetwarza, wdrożyła System Zarządzania Bezpieczeństwem Informacji w rozumieniu odpowiednich polityk ochrony danych (zgodnie z art. 24 ust. 2 przedmiotowego rozporządzenia ogólnego). W celu dochowania należytej staranności w kontekście ochrony danych osobowych, Zarząd Instytutu NIEDZIELA wyznaczył w organizacji Inspektora Ochrony Danych.
Więcej o polityce prywatności czytaj TUTAJ.
