W latach 1869-77 wzniesiono w Ludźmierzu murowaną świątynie w stylu pseudogotyckim, gdzie w głównym ołtarzu znajduje się łaskami słynący figura Matki Bożej, zwanej Królową Podhala. Rzeźba o dużej wartości artystycznej wyko-nana w drewnie lipowym przez nieznanego artystę została pozłocona i przedstawia Maryję trzymającą Dzieciątko Jezus na lewej ręce, zaś w prawej dłoni berło. Ludźmierz dzięki tej figurze przeszedł do literatury pięknej, a pisarze z Podhala - Kazimierz Tetmajer i Władysław Orkan w swoich utworach świadczą o powszechności kultu Matki Bożej Ludźmierskiej.

W uroczystość Wniebowzięcia w 1938 r. na ołtarzu Matki Bożej w Ludźmierzu wojsko polskie złożyło odznaki pułkowe dywizji podhalańskiej. Piechota strzelców podhalańskich i szkoła podchorążych nawiedziła sanktuarium i brała udział w nabożeństwach maryjnych. Dziesiątki tysięcy pielgrzymów z kraju składało hołd Królowej Podhala. W okresie ostatniej wojny światowej ruch pielgrzymkowy osłabł, partyzanci AK z rejonu Podhala i Gorców podejmowali walkę o wolną Ojczyznę, powierzając się opiece Matki Bożej Ludźmierskiej. 15 sierpnia 1963 r. kardynał Stefan Wyszyński, Prymas Polski, w otoczeniu 22 biskupów dokonał uroczystej koronacji Figury koronami papieskimi.

Podczas 11. pielgrzymki do Polski w 1983 r. Ojciec Święty Jan Paweł II, poświęcił korony, z których w marcu tegoż roku okradziono Patronkę Podhala - Matkę Bożą Ludźmierską. Rekoronacja odbyła się pod prze-wodnictwem kardynała Franciszka Macharskiego 15 sierpnia 1983 r. Wizerunek Matki Bożej Ludźmierskiej często widnieje na sztandarach Związku Podhalan, w nagłówkach firmowych pism oraz na legitymacjach. Podhalanie, emigranci wspierają też czynnie rozbudowę ośrodka pielgrzymkowego w Ludźmierzu.

15 sierpnia 2000 r. spadkobiercy tradycji Dywizji Strzelców Podhalańskich - 21. Brygada Strzelców Podhalańskich im. gen. bryg. Mieczysława L. Boruty-Spiechowicza stacjonująca na Pod-karpaciu, dowodzona przez płk. Henryka Dziewiątkę odnowiła przyrzeczenia i złożyła przed figurą Matki Bożej Ludźmierskiej ryngrafy jednostek brygadowych.

2 marca 2002 r. kustosz sanktuarium Matki Bożej Ludźmierskiej - ks. prał. Tadeusz Juhas wraz ze Związkiem Gmin Podhala ofiarował do kościoła gar-nizonowego w Rzeszowie replikę figury Matki Bożej Ludźmierskiej, która została poświęcona przez Ojca Świętego Jana Pawła II. Dzięki nawiązanym kontaktom z Kustoszem sanktuarium Matki Bożej Ludźmierskiej, Związkiem Gmin Podhala i wielu życzliwym ludziom została zakończona przebudowa specjalnej kaplicy w kościele i przygotowana na uroczystość przekazania Figury. Uroczystościom przewodniczył i okolicznościową homilię wygłosił biskup polowy Wojska Polskiego gen. dywizji Sławoj Leszek Głódź. W uroczystości uczestniczyli. m.in. gen. Henryk Czekaj, dowódcy 21. Brygady Strzelców Podhalańskich, przedstawiciele władz rządowych i samorządowych, województwa, miasta Rzeszowa, Związku Gmin Podhalańskich oraz starosta nowosądecki i tatrzański, rzesze wiernych z parafii garnizonowej i innych. Szczególne zasługi w sprowadzeniu Patronki Podhala do Rzeszowa mają: płk Henryk Dziewiątka - obecnie dowódca dywizji, ks. prał. Tadeusz Juhas - kustosz sanktuarium Matki Bożej Ludźmierskiej, wójt Białego Dunajca Jan Gąsienica-Walczak, ks. ppor. Leon Szot proboszcz garnizonu Rzeszów, dowództwo 5. Batalionu Strzelców Podhalańskich. Ta wielka uroczystość religijna winna przyczynić się do wzrastania kultu Matki Bożej Ludźmierskiej w Rzeszowie i na Podkarpaciu.