Podstawową cechą trwającej w Polsce dyskusji o projekcie Konstytucji dla Unii Europejskiej jest powszechny brak chociażby syntetycznej informacji o jej zawartości (nie mówiąc już o udostępnieniu jej treści osobom nieposiadającym możliwości korzystania z internetu). Nic więc dziwnego, że dyskusja ta sprowadza się najczęściej do wymiany emocjonalnych opinii, bez merytorycznego uzasadnienia.
Naturalne wydaje się oczekiwanie, że Konstytucja winna być najpierw zrozumiała dla przeciętnego obywatela, bowiem dla niego jest przeznaczona. Konstytucja UE nie spełnia tego wymogu. Co więcej, jeśli nie posiada się zbyt dużego doświadczenia w czytaniu tekstów prawniczych, jest wręcz niezrozumiała, a niejednokrotnie wewnętrznie sprzeczna i niespójna.
W dalszej części artykułu określenie „Projekt” oznacza Projekt Traktatu o ustanowieniu Konstytucji dla Unii Europejskiej.
Lektura tekstu Projektu skłoniła mnie do postawienia ośmiu tez oraz ośmiu pytań o ich prawdziwość. Sądzę, że nie jest moim zadaniem indoktrynowanie czytelnika, więc wybór odpowiedzi: prawda czy fałsz pozostawiam jemu samemu. Kursywą zaznaczone są artykuły cytowane z Projektu.

TEZA I

Projekt nie zawiera odwołania do chrześcijaństwa, aby nie dyskryminować innych światopoglądów.
Brak odwołania do chrześcijaństwa w Projekcie stanowi dowód braku tolerancji ze strony twórców Projektu. Nie można tolerować innych, jeśli nie chce się uznać czegoś oczywistego, własnej tożsamości. Jeśli UE nie określi własnej tożsamości, na jakiej podstawie określi odmienność Innych, a tym samym, jak sprawdzić zdolność UE do tolerowania odmienności? Czyż nie jest faktem, że bez chrześcijaństwa cywilizacja europejska nie powstałaby w ogóle?
Jednocześnie w preambule znajduje się cytat z Tukidydesa, co czyni argumentację o odrzuceniu odwołania się do chrześcijaństwa całkowicie niewiarygodną. Nie mam wątpliwości, że wiele cytatów z Ewangelii byłoby tu bardziej na miejscu.

Preambuła
Nasz ustrój polityczny jest zwany demokracją, ponieważ władza spoczywa w rękach nie mniejszości, ale najliczniejszych. Tukidydes II, 37
Odpowiedz: Prawda czy fałsz?

TEZA II

Przyjęcie Projektu nie umniejsza suwerenności Państw Członkowskich bardziej, niż czynią to podpisane dotychczas traktaty.

Artykuł 10: Prawo Unii
1. Konstytucja i prawo przyjęte przez instytucje Unii w wykonywaniu powierzonych jej kompetencji mają pierwszeństwo przed prawem Państw Członkowskich.
2. Państwa Członkowskie podejmują wszelkie właściwe środki ogólne lub szczegółowe w celu zapewnienia wykonania zobowiązań wynikających z Konstytucji lub aktów instytucji Unii.

Artykuł IV-2: Uchylenie wcześniejszych Traktatów
Z dniem wejścia w życie Traktatu ustanawiającego Konstytucję uchyla się Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską, Traktat o Unii Europejskiej oraz akty i traktaty, które je uzupełniają lub zmieniają i zostały wymienione w Protokole załączonym do Traktatu ustanawiającego Konstytucję.

Dzisiaj, a nawet po 1 maja, jest jeszcze inaczej, ale kiedy państwa przyjmą Projekt, wszystkie traktaty stracą moc, łącznie z nicejskim, na mocy którego wchodzimy do Unii Europejskiej, i nasze wszystkie przepisy, łącznie z Konstytucją RP, będą podległe Konstytucji i prawom UE.
A zatem jest to: Prawda czy fałsz?

TEZA III

Najważniejszą kwestią w Projekcie jest ustalenie liczby głosów Państw Członkowskich w Radzie Europejskiej i Radzie Ministrów.

Artykuł 8: Obywatelstwo Unii
1. Każdy obywatel Państwa Członkowskiego jest obywatelem Unii. Obywatelstwo Unii jest dodatkowe w stosunku do obywatelstwa krajowego i nie zastępuje go.
2. Obywatele Unii korzystają z praw i podlegają obowiązkom przewidzianym w Konstytucji.
Mają prawo do:
- swobodnego przemieszczania się i przebywania na terytorium Państw Członkowskich;
- głosowania i kandydowania w wyborach do Parlamentu Europejskiego oraz w wyborach lokalnych w Państwie Członkowskim, w którym mają miejsce zamieszkania, na takich samych zasadach jak obywatele tego Państwa.

Artykuł II-40: Prawo głosowania i kandydowania w wyborach lokalnych
Każdy obywatel Unii ma prawo głosowania i kandydowania w wyborach do władz w Państwie Członkowskim, w którym ma miejsce zamieszkania, na takich samych zasadach jak obywatele tego Państwa.

Ta kwestia na pierwszy rzut oka wydaje się niezwykle istotna. Jednak jeśli będą obowiązywać zacytowane wyżej przepisy, po pewnym czasie każdy posiadający duże pieniądze może zorganizować sobie w dowolnym kraju kampanię wyborczą. I może się tak zdarzyć, że np. Maltę będą reprezentować tylko Portugalczycy, Włosi i Niemcy.
Więc jest to: Prawda czy fałsz?

TEZA IV

Każde Państwo Członkowskie może ustanowić swoje prawo regulujące tworzenie i ochronę rodziny.

Artykuł 10: Prawo Unii
1. Konstytucja i prawo przyjęte przez instytucje Unii w wykonywaniu powierzonych jej kompetencji mają pierwszeństwo przed prawem Państw Członkowskich.
2. Państwa Członkowskie podejmują wszelkie właściwe środki ogólne lub szczegółowe w celu zapewnienia wykonania zobowiązań wynikających z Konstytucji lub aktów instytucji Unii.

Artykuł II-7: Poszanowanie życia prywatnego i rodzinnego
Każdy ma prawo do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego, domu i komunikowania się.

Artykuł II-9: Prawo do zawarcia małżeństwa i prawo do założenia rodziny
Prawo do zawarcia małżeństwa i prawo do założenia rodziny są gwarantowane zgodnie z ustawami krajowymi, regulującymi korzystanie z tych praw.

Artykuł II-21: Niedyskryminacja
1. Zakazana jest wszelka dyskryminacja ze względu na płeć, rasę, kolor skóry, pochodzenie etniczne lub społeczne, cechy genetyczne, język, religię lub światopogląd, opinie polityczne lub wszelkie inne, przynależność do mniejszości narodowej, majątek, urodzenie, niepełnosprawność, wiek lub orientację seksualną.
2. W zakresie zastosowania Konstytucji i bez uszczerbku dla jej postanowień szczególnych zakazana jest wszelka dyskryminacja ze względu na przynależność państwową.

Jednak Projekt odróżnia prawo do założenia rodziny od prawa do zawarcia małżeńtwa (art. II-9). Z połączenia art. II-21 i art. 10 wynika, że Państwa Członkowskie nie mogą uregulować tych kwestii w sposób dowolny, bowiem zakazana jest dyskryminacja ze względu na orientację seksualną. Każdy, bez względu na orientację seksualną, będzie, według Projektu, miał prawo do zawarcia małżeństwa i założenia rodziny, a art. 10 gwarantuje, że regulacje krajowe nie mogą naruszać przepisów Projektu. Wynika z tego, że za małżeństwo będą musiały być prawnie uznane związki tak hetero-, jak i homoseksualne, oraz że będzie im przysługiwało prawo wychowywania dzieci.
Jeszcze raz się zastanów, zanim odpowiesz: Prawda czy fałsz?

TEZA V

Projekt gwarantuje ochronę praw dziecka, aby mu zapewnić prawidłowy wszechstronny rozwój.

Artykuł II-24: Prawa dziecka
1. Dzieci mają prawo do ochrony i opieki, jaka jest konieczna dla ich dobra. Mogą swobodnie wyrażać swoje poglądy. Poglądy te są brane pod uwagę w sprawach, które ich dotyczą, stosownie do ich wieku i stopnia dojrzałości.
2. Wszystkie działania dotyczące dzieci, zarówno podejmowane przez władze publiczne, jak i instytucje prywatne, należy podporządkować najlepszym interesom dziecka.
3. Każde dziecko ma prawo do utrzymywania stałego, osobistego związku i bezpośredniego kontaktu z obojgiem rodziców, chyba że jest to sprzeczne z jego interesami.

Brakuje też jednak prawa dziecka do życia w rodzinie. Czy więc dziecko jest rzeczywiście chronione? Porównaj z TEZĄ IV.
I odpowiedz: Prawda czy fałsz?

TEZA VI

Projekt gwarantuje wszystkim równoprawność i brak dyskryminacji.

Artykuł II-20: Równość wobec prawa
Każdy jest równy wobec prawa.

Artykuł II-23: Równość mężczyzn i kobiet
Należy zapewnić równość mężczyzn i kobiet we wszystkich dziedzinach, w tym w sprawach zatrudnienia, pracy i wynagrodzenia.
Zasada równości nie stanowi przeszkody w utrzymywaniu lub przyjmowaniu środków zapewniających specyficzne korzyści dla osób płci niedostatecznie reprezentowanej.

Artykuł II-25: Prawa osób w podeszłym wieku
Unia uznaje i szanuje prawa osób w podeszłym wieku do godnego i niezależnego życia oraz do uczestniczenia w życiu społecznym i kulturalnym.

Cóż jednak znaczy jedyny w Projekcie nakaz zapewnienia równości kobiet i mężczyzn we wszystkich dziedzinach, podczas gdy występujące między nimi chociażby różnice biologiczne wymagają odmiennego traktowania, tak by zapewnić im równe traktowanie wobec prawa (art. II-20 i art. II-23).
Co znaczy bełkotliwe stwierdzenie o płci niedostatecznie reprezentowanej (art. II-23)? Czy w gminie Pszczółki koło Gdańska, gdzie na blisko 30 pracowników zatrudnionych jest 3 mężczyzn, należy zwolnić kilkanaście kobiet? A może należy zapewnić jakieś dodatkowe przywileje dla mężczyzn?
Czy potrafisz ocenić: Jest to prawda czy fałsz?

TEZA VII

Projekt chroni godność pracy i gwarantuje pracownikom ich prawa.

Artykuł 4: Podstawowe wolności i niedyskryminacja
1. Unia gwarantuje w swoich granicach swobodny przepływ osób, towarów, usług i kapitału oraz swobodę przedsiębiorczości, zgodnie z postanowieniami Konstytucji.
2. W zakresie zastosowania Konstytucji i bez uszczerbku dla jej postanowień szczególnych zakazana jest wszelka dyskryminacja ze względu na przynależność państwową.

Projekt traktuje w jednym przepisie, w tym samym wersecie, jednakowo osobę, towar, kapitał, usługę, co jest zaprzeczeniem konstytucyjnej ochrony godności człowieka i godności pracy ludzkiej.
Wszystkie Kraje Członkowskie Unii Europejskiej ratyfikowały po kilkadziesiąt Konwencji Międzynarodowej Organizacji Pracy, co jest wystarczającą ochroną prawną standardów pracy. Natomiast Projekt wprowadza konstytucyjne podważenie, w cytowanych wyżej artykułach, podstawowej tezy przyjętej przez Międzynarodową Organizację Pracy, że - PRACA NIE JEST TOWAREM.
Gdyby było inaczej, przepływ towarów, usług i kapitału nie znalazłby się w przepisie o podstawowych wolnościach i niedyskryminacji.
Zatem: Prawda czy fałsz?

TEZA VIII

Gdyby w Projekcie znalazło się odniesienie do chrześcijaństwa, nie byłoby możliwe umieszczenie wymienionych wyżej zapisów, bowiem są one sprzeczne z całym dorobkiem i tradycją chrześcijańską.
Prawda czy fałsz?

Gdy już, Drogi Czytelniku, oceniłeś sam przedstawione tezy, gdy już zapoznałeś się z treścią Projektu, zastanów się, czy ktoś zapytał Cię o zdanie, co o tym myślisz. A może Twoje zdanie nikogo z decydentów nie interesuje? Czy zgadzasz się zatem, by przyjęcie takiej Konstytucji odbyło się bez Ciebie, bez Twojej zgody?
Adres internetowy z Projektem: http://european-convention.eu.int/docs/Treaty/cv850PLrev.pdf

Tomasz Wójcik - doktor nauk chemicznych, członek Rady Administracyjnej Międzynarodowego Biura Pracy w Genewie, poseł III kadencji Sejmu, pracownik Politechniki Wrocławskiej.